หลากหลายสาระของต้นตีนเป็ด

ยามที่ไปสู่หน้าหนาวในครั้งใด โน่นซึ่งก็คือตอนที่ต้นตีนเป็ดจะออกดอกผลิบานกันซักคราว


ด้วยกลิ่นอันมีเอกลักษณ์เฉพาะบุคคลอันสะดุดตา ที่บาง
คนก็ถูกใจหรือบางบุคคลก็เกลียดชัง หรือแม้กระทั้งแพ้อย่างแรง แต่ถ้าว่ามันกลายเป็นอีกมนต์เสน่ห์หนึ่ง ที่เชื้อเชิญให้นึกถึงในบรรยากาศหนาวๆอย่างงี้ โดยความน่าดึงดูดใจของพรรณไม้ที่ผู้คนจำนวนมากเรียกกันเคยปากว่าต้นตีนเป็ดนั้น มิได้มีเพียงแต่กลิ่นของดอกแค่นั้น แต่แรกเริ่มตีนเป็ดยังมีคุณประโยชน์ทางยา แล้วก็ ยังเป็นพืชที่มีความมงคลอีกประเภทหนึ่งด้วย

ต้นตีนเป็ดมีชื่อด้านวิทยาศาสตร์ว่า Alstonia scholaris รวมทั้ง ชื่อทางสากล Devil Tree ส่วนชื่อที่คนประเทศไทยเรียกนั้น มิได้มีเพียงแต่ชื่อ ตีนเป็ดแค่เพียงอันเดียว ยังมีชื่อเรียกว่า สัตบรรณ หรือ พญาสัตบรรณ ที่คนประเทศไทยนิยมเรียกอย่างเป็นทางการ
ซึ่งมีลักษณะเป็นไม้ยืนต้นสูง ถูกจัดอยู่ในตระกูลโมก มีขนาดลำต้นสูงราวๆ 30-40 เมตร ในขณะใบของต้นตีนเป็ดเป็นชนิดเลี้ยงโดดเดี่ยว ลักษณะเรียบมันลื่น เป็นวงรี ลำต้นถูกหุ้มห่อด้วยกาบไม้หน้าแข็งเป็นเกล็ด แล้วก็มีแก่นไม้มีลักษณะขาวอมเหลืองให้ผลเป็กฝัก ส่วนดอกนั้นจะออกมาในลักษณะช่อดอกสีขาวอมเหลือง ก้านดอกสีเขียวอ่อน

แม้กระนั้นแม้ว่าดอกที่ออกมาในลักษณะที่มองดูนุ่มนวล แม้กระนั้นกลิ่นของดอกในช่วงกลางคืนนั้น ออกจะแรงมากมาย แม้ผู้ที่เฉยๆกับกลิ่น หรือคิดว่าหอมก็รอดไป แม้กระนั้นกับผู้ที่เกลียดชังกลิ่นนี้ถือว่าเป็นเรื่องที่ทรมาณมากมาย จนกระทั่งขั้นมีลักษณะแพ้ได้ เพราะเหตุว่ามีกลิ่นฉุนรวมทั้งขยายเป็นวงกว้าง ยิ่งถ้าหากพบลม
ปะทะเข้าละก็กลิ่นจะฟุ้งกระจายไปทั่วทุกรอบๆ

คุณประโยชน์ แล้วก็ คุณประโยชน์ทางยา ของต้นตีนเป็ด
ถึงมีจะมีกลิ่นที่ร้ายแรง แต่แรกเริ่มตีนเป็ดเองก็มีสรพพคุณทางยาใช้รักษาในคุณค่าส่วนตัวแบบเดียวกัน ดังเช่นว่า ใช้ ขับพยาธิ รักษาไข้จับสั่น รักษาอาการติดเชื้อโรคทางไส้ แก้โรคระบบทางเท้าหายใจเรื้อรัง ทั้งยังคงใช้ลดปริมาณน้ำตาลภายในเลือดได้อีกต่างหาก และก็ใช้รักษาอาการฯลฯ
แก่นไม้ของต้นตีนเป็ดนั้น ค่อนข้างจะแข็งแรงในระดับหนึ่ง จะสามารถนำไปทำสิ่งของ หรือ เครื่องเรือนในบางรายการได้ แต่ว่าไม่อาจจะประยุกต์ใช้แทนในงานที่น่าจะจำต้องไม้เหนือครึ้ม ดังเช่นว่างานที่ใช้เพื่อการก่อสร้างได้ เนื่องมาจากแก่นไม้มีความหนาแน่นไม่พอ

ยิ่งไปกว่านี้ต้นตีนเป็ดยังนับว่าเป็นพืชที่มีความเป็นสิริมงคลชนิดหนึ่ง
มีความเชื่อกันว่า ต้นตีนเป็ด นั้นฯลฯไม้เชิงเครื่องหมายที่ความน่ายำเกรง เนื่องมาจากมีลักษณะกิ่งก้านที่เป็นพุ่มไม้
คล้ายกับฉัตร หรือ ฉัตรบรรณ ซึ่งเป็นเครื่องชั้นสูง ก็เลยมีความเป็นมงคล สร้างความรู้สึกเป็นเกียรติ รวมทั้ง น่าเกรงขามให้กับเจ้าของบ้าน ดังนี้ ต้นตีนเป็ดที่อย่างได้กล่าวไว้ภายในข้างต้นว่ามีอีกชื่อว่า สัตบรรณ หรือ พญาสัตบรรณ โดยคำว่า“สัต” นั้นสื่อความหมายถึงสิ่งที่ดีเลิศ มีคุณงามความดี เมื่อรวมกันระหว่างความน่าเคารพ รวมทั้ง ความดีแล้ว ก็เลยเป็นที่น่านับถือแก่ผู้คนที่เข้ามาเยี่ยมเพราะฉะนั้นมันก็เลยมักถูกเอามาปลูกไว้ตามจุดต่าง ที่จัดการโดยราชการ ดังเช่นว่าตามสถานที่ราชการหรือแม้กระทั้งตามตามทางและก็เกาะกลางถนนบางที่

Author: Andre Jimenez